Deniz Servantie
Deniz Servantie
Giriş Tarihi : 03-06-2015 16:22

Geçmişten Geleceğe AB Ulaştırma Politikası

Avrupa ulaştırma politikasının temel ilkelerini şöyle sıralayabiliriz: Özelleştirme ile ulaştırma pazarların açılmasıyla beraber rekabetçi bir iç pazarın kurulması. Öncelikli ulaştırma altyapılarında yatırımın teşvik edilmesi. Ulaştırma altyapıların daha verimli bir şekilde kullanılması için altyapı fiyatları ile vergilerin gözden geçirilmesi. Gelişmiş bir yol güvenliği politikası geliştirilmesi. Ulaştırma sistemlerin güvenliğinin sağlanması. Yolcu haklarının korunması ile beraber, yüksek fiyatlardan ötürü olası olumsuz etkilerin azaltılması ve ulaştırmada çalışan işçilerin iş güvenliğinin artırılması.

 

Bilindiği üzere AB Ulaştırma Politikası, üye ülkeler için son derece önemli ve kapsamlı bir politika alanı olmaya devam etmektedir. AB Ulaştırma Politikası’nın temel hedefi; toplumun ekonomik, sosyal ve çevresel ihtiyaçlarına yanıt vermenin yanı sıra, bütünleşmiş ve rekabetçi bir ulaştırma sistemi kurmaktır. Söz konusu politika alanı, başta Türkiye olmak üzere, aday ülkeler için de önemini korumaktadır. Nitekim AB’nin üyelik müzakerelerinde bir fasıl doğrudan ulaştırma alanı ile ilgili olup (14’üncü Fasıl), Türkiye’nin de önümüzdeki yıllarda, AB ile ulaştırma alanındaki işbirliğini güçlendirme çalışmalarına hız vermesi beklenmektedir. Bu bağlamda AB Ulaştırma Politikası’nın tarihçesini, temel prensiplerini ve mevcut durumunu yakından incelemek gerekebilir.

 

AB Ulaştırma Politikası; kara, deniz, hava, demir yolları ve nehirler arası trafiği içerir. Ortak bir ulaştırma politikasının oluşmasında 4 ayrı dönemden söz edilebilir: Öncelikle 1957’den 1985’e kadar süren ilk dönem (Avrupa Ekonomik Topluluğu Antlaşması (AET) ile beraber); 1985’den 1991’e kadar devam eden ikinci dönem; 1992- 2000 yıllarını kapsayan üçüncü dönem ve 2001 yılından bugüne uzanan dördüncü dönem. 1957 yılında imzalanan Roma Antlaşması ile üye devletler arasında gümrük birliğine dayalı bir ortak pazarın tedricen oluşturulması ve dört temel özgürlüğün sağlanması hedeflenmiştir: “malların serbest dolaşımı”, “hizmetlerin serbest dolaşımı”, “sermayenin serbest dolaşımı” ile “işçilerin serbest dolaşımı”. Böylece, ortak bir pazarın kurulmasıyla beraber, ortak bir ulaştırma politikasının temelleri atılmıştır. Roma Antlaşması’nın 75’inci Maddesi ortak ulaştırma politikasının hukuki dayanağını oluşturmaktadır. Bahsedilen duruma rağmen, aslında AB’nin Ulaştırma Politikası, 1985 yılına kadar büyük bir gelişme göstermemiştir. 1961 yılında imzalanan Schaus Mutabakatı ile Topluluk çapında ulaştırma politikası konusunda bir eylem planı geliştirilmiştir. Bu eylem planı, Üye Devletler için bir kılavuz niteliği taşımaktadır.

 

O dönemde AB Ulaştırma Politikası, üye ülkelerin yetkisinde kalmaya devam etmiş ve Ulaştırma Bakanları Konseyi, bakanlar arası bir fikir alışverişi platformu olarak görev yapmıştır. Ulaştırma Bakanları Konseyi aynı zamanda Avrupa Ulaştırma Bakanları Konseyi (ECMT) tarafından desteklenmiştir. Ortak bir ulaştırma politikasının oluşmasındaki asıl dönüm noktası,  1985 yılında yayımlanan İç Pazarın Tamamlanmasına ilişkin Beyaz Kitap ile gerçekleşmiştir . Söz konusu Beyaz Kitap’ta, ulaştırma hizmetleri konusunda tespit edilen kısıtlamaların serbest ticaret için önemli bir engel olmaya devam ettiği ortaya koyulmuştur. 1975 yılında komisyon tarafından yayımlanan bir raporda da aynı görüş dile getirilmiştir. Aynı şekilde Avrupa Birliği Adalet Divanı (ABAD) tarafından kısıtlamaların, Roma Antlaşması’na aykırı olduğu hükmüne varılmıştır. 1980’li yıllarda, yürürlüğe giren ilgili AB Yönergeleri ile bu kısıtlamaların kaldırılmasına yönelik, yoğun bir çalışma sürecine girilmiştir. AB çapında ekonomik faaliyetler ile pazara erişim konusunda önemli yönergelerle dışında, altyapı yatırımları ile sosyal ve teknik standartlardaki yapısal uyumlaştırma çalışmalarını hızlandıracak ilgili düzenlenmeler hazırlanmıştır.

 

1985 ile 1991 yılları arasında, Avrupa Komisyonu’nun, ulaştırma odaklı yaklaşık 12 yönerge sunduğu görülmektedir: Bunlar; Topluluğun demiryollarını geliştirmeye yönelik CD440/91, karayolları ulaştırması ile sosyal mevzuatın yapısal uyumlaştırmasına yönelik CR 3820/85 ve 1987, 1990 ve 1992 yıllarında hava ulaştırmasının serbestleştirilmesi ile ilgili üç yönergedir. 1992 yılından itibaren – Maastricht Antlaşması’nın imzalanması ve yürürlüğe girmesi ile üye devletler içinde deniz taşımacılığı konusunda hizmetler sunuldu ve aynı dönemde yürürlüğe giren mevzuat ile AB’de fiilen üye ülkelerin pazarları, kara ve deniz taşımacılığına, hava ve nehir yollarına ise kısmen açılmıştır.

 

Ortak Mevzuata Doğru

 

Üye Devletler arasındaki ortak mevzuatın geliştirilmesi ihtiyacı gün geçtikçe artmıştır. 1985 yılında ABAD, C-13/83 kararında, ulaştırma hizmetlerinde görülen kısıtlamaların elverişsiz olduğuna hükmetmiştir. Demiryolları taşımacılığında da piyasaların serbestleştirilmesine ilişkin kararların yanı sıra, kayıtsız bir şekilde lojistik desteğe önem verilmiştir. Ulaştırma politikası konusunda bir diğer dönüm noktasını ise 1992 yılında yayımlanan Ortak Ulaştırma Politikası’nın Gelecekteki Gelişimi başlıklı Beyaz Kitap  oluşturmaktadır. Söz konusu Beyaz Kitap’ta ilk defa, “sürdürebilirlik” ile “sosyal uyum” kavramlarına yer verilmiş ve bu kavramların AB’nin pek çok politika alanında olduğu gibi AB Ulaştırma Politikası’ndaki etkileri,   aynı yıl Brezilya’nın Rio de Janeiro kentinde ilk kez gerçekleştirilen Dünya Zirvesi’de (Earth Summit) sürdürebilirlik prensibinin gündeme getirilmesi ile gerçekleşmiştir. Bu noktada ülkelerin bölgeler arasında devam eden eşitsizliklerin azaltılmasına yönelik politikalar geliştirmeleri ihtiyacı hissedilmiştir. Bu prensibe paralel olarak, ulaştırmadan kaynaklanan karbon dioksit salınımlarının azaltılmasının gündeme alınması önemli bir adım olarak nitelendirilebilir.

 

Aynı şekilde, aynı yıl imzalanan Maastricht Antlaşması’nın (veya AB Antlaşması) içerisinde Trans-Avrupa Ağları’nın (Trans-European Network, TEN-T) geliştirilmesi, ortak bir ulaştırma politikasının geliştirilmesi açısından da son derece önemli bir gelişmeye işarettir. Bu alan, Maastricht Antlaşması’nın 154’üncü Maddesi’nde ele alınmıştır . Trans-Avrupa Ağları’yla ilgili temel politikalar AB Ulaştırma Politikası’nın önemli konularından birisini oluşturmaktadır. Bu politika ile ilgili temel mevzuat 1996 yılında kabul edilmiştir. 23 Temmuz 1996’da kabul edilen 1692/96/EC Sayılı Kararla Trans-Avrupa Ağları’nın temel bileşenleri belirlenmiştir. Bu alandaki temel ilkeler, tüm AB’de kullanımda olan uzun mesafeli yol trafiğini sağlayan ve AB üye ülkelerini coğrafi ve ekonomik açıdan birbirine yaklaştıran karayolları, demiryolları, iç suyolları, havaalanları, deniz limanları ile trafik idaresi sistemlerine ilişkindir.

 

Deniz Servantie

İKV Uzman Yardımcısı

E-Mail: dservantie@ikv.org.tr

@
Deniz Servantie

Deniz Servantie

DİĞER YAZILARI Temel Gelir Uygulaması Olan Ülkeler 14-10-2017 00:01 AB’de Temel Gelir Tartışmaları 02-10-2017 17:51 AB ve Dünyadaki Temel Gelir Tartışmaları 18-09-2017 18:06 AB Şüpheciliğinin Başlıca Aktörleri 19-08-2017 12:35 AB Şüpheciliği Nedir? Nasıl Gelişmiştir? 11-08-2017 15:23 Britanya Referandumu ve Siyasi Sonuçları 01-08-2017 07:39 Türkiye-AB mülteci sözlüğü 13-07-2017 09:56 Rusya-Türkiye ilişkileri 05-07-2017 15:00 Rusya’nın Suriye krizindeki tutumu 19-06-2017 14:41 Dünya Arenasındaki Son Gelişmeler Işığında Rusya 29-05-2017 14:05 Malta Dönem Başkanlığı 27-04-2017 17:27 AB kota davasının olası etkileri 12-04-2017 18:02 Kota uygulaması ve tarife dışı engeller 31-03-2017 13:44 AB’den Türk TIR’larına Kota Uygulaması: Tarife-dışı bir Engel mi? 16-03-2017 16:12 AB’nin 2050 Ulaştırma Stratejisinde Toplu Ulaşım 07-03-2017 13:42 AB’de Toplu Taşıma Politikaların Gelişimi-2 17-02-2017 14:12 AB’de Toplu Taşıma Politikaların Gelişimi 17-01-2017 14:04 AB Toplu Taşıma Politikalarının Gelişimi ve Geleceği 27-12-2016 16:09 Türkiye ve Belçika'nın ekonomik boyutu 26-11-2016 14:23 Türkiye-AB ilişkilerinde Belçika’nın tutumu 09-11-2016 21:01 Belçika’ya Türk Göçü 01-11-2016 00:08 Türkiye-Belçika İlişkileri 14-10-2016 21:34 Avrupa Uzay Politikasında Geleceğe Yönelik Projeler 29-09-2016 14:44 Avrupa Uzay Politikasının Kurumsal Yapısı 07-09-2016 11:34 Avrupa Uzay Ajansı’nın kuruluşu 29-08-2016 13:30 Avrupa’nın uzay girişimleri 15-08-2016 13:21 Sakarya Nehir Taşımacılığı Projesi 01-08-2016 14:34 Türkiye Nehir Taşımacılığı Politikası 20-07-2016 14:47 AB’nin Nehir Taşımacılık Ağları 28-06-2016 09:38 Nehir Taşımacılığı Politikaları 13-06-2016 15:30 Avrupa’nın Uzay Girişimleri 16-05-2016 12:49 İKV VE UND sektöre yönelik anket düzenledi 28-04-2016 12:52 AB’deki gelişme ve Türkiye’ye yansımaları 24-03-2016 15:47 2015 İlerleme Raporunda Taşımacılık Faslında Neler Var? 14-03-2016 14:47 TRACECA Projesi ve Türkiye 26-02-2016 11:46 AB’den yeni havacılık stratejisi 03-02-2016 10:00 Karşılaştırmalı Analiz 02-11-2015 11:02 AB ve Türkiye arasındaki taşımacılık kotalarının kaldırılması üzerine senaryolar 15-09-2015 11:59 Denizyolu Taşımacılığı Stratejisi 2018 28-08-2015 14:34 AB Denizyolu Taşımacılığı 18-08-2015 18:02 Türk Denizyolu Taşımacılığı 05-08-2015 16:56 Avrupa Semasını Birleştiren Proje 02-07-2015 12:48 2000’li Yıllar ile Geleceğe Doğru AB Ulaştırma Politikası 16-06-2015 15:17 Geçmişten Geleceğe AB Ulaştırma Politikası 03-06-2015 16:22
NAMAZ VAKİTLERİ
HAVA DURUMU
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
ANKET OYLAMA TÜMÜ
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA