Advert
Deniz Servantie
Deniz Servantie
Giriş Tarihi : 29-08-2016 13:30

Avrupa Uzay Ajansı’nın kuruluşu

Avrupa Uzay Ajansı (European Space Agency, ESA) 1975 yılında fiilen kurulmuştur. İlk kurucu üyeleri: Belçika, Almanya, Danimarka, Fransa, İngiltere, İtalya, Hollanda, İsveç, İsviçre ve İspanya'dır.

Altı çizilmesi gereken bir nokta, tüm bu ülkelerin dönemin kurumu Avrupa Ekonomik Topluluğu’na (AET) üye olmamalarıdır (örneğin, İsveç, İsviçre, İspanya). ESA, AB kurumlarından aslında ayrı bir kurum olarak kurulmuştur.  Bundan başka, aynı yılda, ESA, uzaydaki gama ışınlarını tespit eden Cos-B uydusunun fırlatarak, ilk önemli bilimsel seferini gerçekleştirmiştir. Son derece başarılı bir sefer olmanın yanı sıra, toplam 6 yıl sürmüştür (düşünülenden 2 yıl daha fazla olmak üzere). 1980’li yıllara gelmeden önce, 1979 yılında Ariane’nın ilk füzesi Fransız Guyana’sından uzaya fırlatılıp Avrupa Uzay Politikası yeni bir ivme kazanmıştır.

Ariane, dönemin AET üyelerinin ortaklaşa geliştirdiği bir füze projesidir. Her üye ülke, füzenin bir takım parçalarının geliştirmesinin yanı sıra, bütçesini de birlikte karşılamıştır. Ayrıca, Ariane füzelerinin geliştirilmesinde başlıca rol oynayan Fransız şirketi Arianespace, ülkelerarası işbirliğinde de kilit rol oynamıştır.

Ariane füzeleri ile birlikte, ESA dünyada AB uzay politikasında öncü rol üstlenmesinin yanı sıra, uydu fırlatışlarında 1990 yıllarından itibaren dünya çapında liderliğe yükselmiştir. 1983 yılında, Alman astronot Ulf Merbold’un NASA’nın STS-9 Spacelab seferine katılışıyla, ilk defa bir Avrupalı astronot ABD’nin Spacelab projesine katılıp uzaya seyahat etmiştir. 1990 yıllarında iki taraf arasında işbirliğini pekiştirmek için farklı sektörlere girilmiştir.

Uzayın çeşitli bölgelerini daha yakından incelemek için olanak sağlayan Amerikan teleskopu Hubble, Avrupa teleskopları SOHO ve Ulysses ile beraber uzaya fırlatılmıştır. NASA’nın son zamanlardaki seferlerinde ortaklaşa yürütülmüş projelerde göze çarpanlardan Cassini-Huygens seferi de göze çarpan ortak projelerdendir. 1990’lı yılların ortasında ise, Ariane 5’in ilk seferi birçok uzay severlerini hayal kırıklığına uğratmıştır. Lakin sefer maalesef yapılamamıştır. Buna rağmen, son derece rekabetçi bir ortam olan ticari uzay seferleri sektörü incelendiği zaman, 2006 yılına kadar toplam 25 başarılı fırlatışla önemini korumuştur.

2000’li yıllara gelince, ESA’nın vizyonunun daha çeşitlendirilmesinin yanı sıra, daha iddialı seferlere fiilen başlanmıştır. Bunun en göreceli örneği 2003 yılında fırlatılan Mars Express seferidir. Bundan başka, Mars Express, AB’nin ilk farklı bir gezegene gönderdiği sefer olarak önem taşımaktadır. Sefer, dünya çapında AB’nin uzay politikasına değer takdimin yanı sıra, saygınlığını yükseltmiştir. Mars’tan sonra keşfedilen ve araştırılan başka bir gezegen ise Satürn olmuştur. ESA’nin Huygens programının fırlatışıyla, AB’nin uzak Güneş Sistemine gönderdiği ilk sefer olmuştur. 2007 yılında, Avrupa Uzay Politikasında adeta bir dönüm noktasından bahsetmek mümkündür. Avrupa Uzay Politikasının resmi metnin ESA ile Avrupa Komisyonu tarafından imzalanmasıyla, ESA ve AB üye ülkeleri arasında Avrupa Uzay Politikası konusunda fiilen görüş birliğine varılmıştır . Buna ilaveten, ilk defa, Avrupa’nın uzay faaliyetlerini konusunda ortak bir çerçeve oluşturulmuştur. 2000’li yılların sonuna gelindiğinde ise, Avrupa Uzay Politikası yeni ivme kazanmıştır. Amerikan uzay mekiği Atlantis tarafından ESA’nın Colombus laboratuarı Uluslararası Uzay İstasyonuna (International Space Station, ISS) yerleştirilmiştir. 2009 yılında, Herschel ve Plank seferinin fırlatılmasıyla, ESA astronotu Frank De Winne bir ISS keşif seferinin ilk Avrupalı komutanı olmuştur.

Bundan başka, 1992 yılında beri ESA ilk defa yeni astronotları seçmiştir: iki İtalyan, bir Fransız, bir Danimarkalı, bir Alman ve bir İngiliz Avrupalı Astronot Heyetine katılıp, orada antrenman görüp ISS’nin gelecek seferlerine katılma şansı kazanmışlardır.

Hukuki olarak incelediğimiz zaman, 2009 yılında Lizbon Antlaşmasının yürürlüğe girmesi ile beraber, üye ülkeler, AB’ye uzay alanında daha geniş yetkiler tanımıştır. Bundan başka, ilk defa, Lizbon Antlaşması’yla, AB uzay alanında özellikli bir yetki kazanmıştır. Ayrıca – ve böylece birçok astronomi severlerin ilgi odağı olmuş olan – 2014 yılında son olarak Philae seferi gerçekleştirilmiştir. Philae, AB’nin geliştirdiği bir uzay aracı olarak, ilk defa bir kuyruklu yıldıza inmiştir . 10 yılı aşkın süre önce fırlatılan Philae, AB bilim camiası ve tüm dünyada geniş yankı uyandırmıştır ve AB’nin bir kez daha uzay alanında yeni mesafe kat ettiğinin göstergesi olmuştur.

Deniz Servantie
İKV Uzman Yardımcısı
E-Mail: dservantie@ikv.org.tr

@
Deniz Servantie

Deniz Servantie

DİĞER YAZILARI Temel Gelir Uygulaması Olan Ülkeler 14-10-2017 00:01 AB’de Temel Gelir Tartışmaları 02-10-2017 17:51 AB ve Dünyadaki Temel Gelir Tartışmaları 18-09-2017 18:06 AB Şüpheciliğinin Başlıca Aktörleri 19-08-2017 12:35 AB Şüpheciliği Nedir? Nasıl Gelişmiştir? 11-08-2017 15:23 Britanya Referandumu ve Siyasi Sonuçları 01-08-2017 07:39 Türkiye-AB mülteci sözlüğü 13-07-2017 09:56 Rusya-Türkiye ilişkileri 05-07-2017 15:00 Rusya’nın Suriye krizindeki tutumu 19-06-2017 14:41 Dünya Arenasındaki Son Gelişmeler Işığında Rusya 29-05-2017 14:05 Malta Dönem Başkanlığı 27-04-2017 17:27 AB kota davasının olası etkileri 12-04-2017 18:02 Kota uygulaması ve tarife dışı engeller 31-03-2017 13:44 AB’den Türk TIR’larına Kota Uygulaması: Tarife-dışı bir Engel mi? 16-03-2017 16:12 AB’nin 2050 Ulaştırma Stratejisinde Toplu Ulaşım 07-03-2017 13:42 AB’de Toplu Taşıma Politikaların Gelişimi-2 17-02-2017 14:12 AB’de Toplu Taşıma Politikaların Gelişimi 17-01-2017 14:04 AB Toplu Taşıma Politikalarının Gelişimi ve Geleceği 27-12-2016 16:09 Türkiye ve Belçika'nın ekonomik boyutu 26-11-2016 14:23 Türkiye-AB ilişkilerinde Belçika’nın tutumu 09-11-2016 21:01 Belçika’ya Türk Göçü 01-11-2016 00:08 Türkiye-Belçika İlişkileri 14-10-2016 21:34 Avrupa Uzay Politikasında Geleceğe Yönelik Projeler 29-09-2016 14:44 Avrupa Uzay Politikasının Kurumsal Yapısı 07-09-2016 11:34 Avrupa Uzay Ajansı’nın kuruluşu 29-08-2016 13:30 Avrupa’nın uzay girişimleri 15-08-2016 13:21 Sakarya Nehir Taşımacılığı Projesi 01-08-2016 14:34 Türkiye Nehir Taşımacılığı Politikası 20-07-2016 14:47 AB’nin Nehir Taşımacılık Ağları 28-06-2016 09:38 Nehir Taşımacılığı Politikaları 13-06-2016 15:30 Avrupa’nın Uzay Girişimleri 16-05-2016 12:49 İKV VE UND sektöre yönelik anket düzenledi 28-04-2016 12:52 AB’deki gelişme ve Türkiye’ye yansımaları 24-03-2016 15:47 2015 İlerleme Raporunda Taşımacılık Faslında Neler Var? 14-03-2016 14:47 TRACECA Projesi ve Türkiye 26-02-2016 11:46 AB’den yeni havacılık stratejisi 03-02-2016 10:00 Karşılaştırmalı Analiz 02-11-2015 11:02 AB ve Türkiye arasındaki taşımacılık kotalarının kaldırılması üzerine senaryolar 15-09-2015 11:59 Denizyolu Taşımacılığı Stratejisi 2018 28-08-2015 14:34 AB Denizyolu Taşımacılığı 18-08-2015 18:02 Türk Denizyolu Taşımacılığı 05-08-2015 16:56 Avrupa Semasını Birleştiren Proje 02-07-2015 12:48 2000’li Yıllar ile Geleceğe Doğru AB Ulaştırma Politikası 16-06-2015 15:17 Geçmişten Geleceğe AB Ulaştırma Politikası 03-06-2015 16:22
NAMAZ VAKİTLERİ
HAVA DURUMU
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
ANKET OYLAMA TÜMÜ
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA